Aileden Devlete İşletmelerin Dönemsellik Bakış Açısı
En küçüğünden en büyüğüne bütün işletmelerin kendini değerleme biçimi vardır.
Bazıları anlık değerlendirme yapar, yapmaya çalışır.
Bazıları aklına düşünce bazen de bir olayın ortaya çıkması acil değerleme yapmamıza vesile olur. Olay çıkmıyorsa bazen uzun dönem değerleme yapmayanlar da vardır.
Yapanlar da gördükleri buldukları bilgilere göre değerleme yapar yapmaya çalışır.
Bazı işletme sahiplerinin pratik ölçüleri vardır.
Borçlar ödeniyorsa sıkıntı yok olarak görür.
Satış olduğu sürece işletmeyi sağlıklı olarak değerlendirenler de vardır.
Özellikle genel ekonominin iyi olduğu konjonktürel işlerin yolunda olduğu zamanlarda değerleme sadece finansal rahatlıkla ölçülür desem yeridir.
Bazı işletmeler böyle zamanda değerleme yapmayı gereksiz vakit kaybı olarak görür.
Ne zaman darboğazlar kendini gösterir, o zaman harekete geçilir. Onda da darboğazın olduğu noktaya odaklanılır. Onun sebebi bulunur ya da izah edilebilecek bir sonuç bulunursa sorun çözüldü kabul edilir.
Muhasebe ilkelerine göre dönemsellik ilkesi işletmeleri dönemsel olarak değerlemeye yönlendirmektir.
Tabii ki şirketin görünmeyen en güçlü ortağı devlet kendi hissesine düşen payı almak için bu kuralı işletmek ister. Onun için kanunla bunu düzenler. Kanuna göre tüzükler, yönetmelikler tebliğlerle sisteme ayar verir.
Sonuç olarak her yıl işletmelerin bir muhasebe dönemi olarak değerlendirmeleri yapılır. Bu genelde yılsonudur. Özel projelere göre de kanun farklı dönem uygulamasına izin vermiştir. Proje dönemleri buna örnektir.
Bu değerlemeleri elbet muhasebenin kayıtlarına göre yaparız.
İşletmenin rakamsal olarak pozitif değeri olan “kârı” görebilmesi için bu temel kuraldır.
Muhasebe kayıtları, işletmenin yapmış olduğu her faaliyetin, gerçekleşmiş olan her sürecin, projenin, planın, hatta duygunun, düşüncenin, fikrinin kısacası işletme içindeki her adamın rakamlara dönüşmesini sağlayan birimdir.
Bunun için alınan her kararın, uygulama, muhasebe olarak bir karşılığı olan hesap sisteminden geçer.
Muhasebeden geçmeyen bir davranış hesabı görülmeyen, bir eylemdir.
Hesap karşılığı olmayan bir hareket işletmenin hesap verebilirliğini zayıflatır.
Muhasebeye yansıtılabilen her eylem işletmenin hesap verebilir halini güçlendirir.
Çünkü her eylem rakama dökülmüştür.
Dönemsellik bir değerlendirme anıdır. Bir dönemi içerir.
İşletmenin verilerinin analiz edildiği, kıyasların yapıldığı eksiklerin tespit edildiği, yani stratejilerin belirlendiği bir andır.
Eğer işletme muhasebesi her türlü eylemi kayıt edebilecek sistemi kurmuşsa işletme hesap verebilir hale gelmiştir.
Artık her türlü rapor sistemden çıkar, el yordamı ile rapor düzenlenmez. Her eylem karar mekanizmasının içine alınmıştır.
Otokontrol dediğimiz denetim sistemi devreye girmiştir..
Muhasebe artık sadece kayıt yapan birim olmaktan çıkmıştır. İşletmenin birçok birimi muhasebenin tamamlayıcısı haline gelmiştir. Bu durum işletme büyüklüğüne göre değişim arz eder.
Sonuçta hedef verimlilik, kar maksimizasyonu ve en düşük maliyete ulaşmak.
Dönemsellik kavramının işletmelerin içselleştirmesine göre işletme kararlarının etki derecesini belirler.
İşletmelerin temel amaçlarından bir tanesi süreklilik amacı; Her işletme sonsuza kadar var olmak ister. İstemeli. Sürekli var olacağına inanmayan işletmeler hedef oluşturamazlar. Sık sık yön değiştirirler.
Sonsuza kadar var olacağına inandığımız işletmelerin dönemsel olarak kendilerini kontrol etmeleri lazım. Dönemsellik kavramının temeli, uzun dönem rotaların sürekli kontrolünü işletmeyi yaşayan veri oluşturan kaydeden ve raporlayabilen bir sisteme ulaşmasını hedefler.
Belki de günümüzde önemi fark edilmeyen en önemli kavram hesap verebilir işletmelerin nasıl kurgulanacağıdır.
Çoğu işletmeler hesap verebilir sistemi kurmadıklarından sadece hesap almaya, hesabı korumaya çalışırlar. Kişisel değerlendirmelere açık bir muhasebe sistemi ile analitik değerlendirmeler yapılamaz.
Bu da işletmeyi hesap verebilir olmaktan yoksun kılar.
Bu hesap verilebilirlik sistemsel değerlendirmelerin yapılabileceği kurumlarda olur.
Hesap verebilir hale gelmiş işletmeler gerçek verilerle güçlü kayıt sistemine sahip olduğu için Bütçe ile yönetimin önü de açılmış olur.
İşletmenin her birimi kendi bütçesini yapabilecek hale gelmiştir. Bütçenin yapılabiliyor olması her birim kendi alanı ile ilgili kafa yormaya başlamış demektir. Sorumluluğunu almış iddialarla bütçesini belirler ve hesap dönemlerinde değerlendirileceğini bilir.
En alt düzeyde sorumludan patrona kadar her birim veri bazında değerlendirileceğinden kişisel değerlendirmeler, ön yargılar en alt seviyeye inecektir. Patron kendini gerçek verilerin içerisinde bulacaktır.
Personel de ön yargılı ve kişisel değerlendirmelerden kurtulacağı için bireyin ve dolayısıyla organizasyonun motivasyonu harekete geçecektir.
O zaman bütçe sadece üst yönetimin yönetim aracı olmaktan çıkar sistemin karar verme aracı haline gelir. İşletme yönetimi sadece stratejik kararları verir, işin hazırlık evresi sisteme yüklenir.
Analitik kritik yapılan bir işletme öngörebilir hale de gelecektir.
Kararlar taktik ve kısa vadeli kararlar yerine, stratejik ve uzun vadeli proje ve kararlar haline gelecektir.
İşletme bütün olarak değerlendirilebileceğinden daha sağlıklı esnek kararlar da alınabilecektir.
Çünkü işletmenin olaylara verdiği sistemsel tepkiler artık ölçüyor olacaktır. İşletmenin manevra kabiliyetini arttıracaktır
İnsan kaynakları yönetimi de ekibi ve insan kaynaklarını ölçülebilir verilere göre değerlendirme imkânına sahip olacağından, daha sağlıklı ekip oluşturabilecektir.
Proaktif bir işletme ile iş görenler, işletmenin amacı içinde kendi kariyerini de görebileceğinden daha güçlü motive olacaktır.
Dönemsel analitik kritik düşünebilme kabiliyeti ile hedefleri sorunları ve imkânları kritik yapabilen işletme Potansiyel gücünü gerçekçi olarak güçlendirecektir.
İş geliştirme kabiliyeti de harekete geçecektir.
Düşük ücret yüksek maliyet sarmalından işletmeyi kurtarmak yüksek ücrette bile düşük maliyetlere ulaşabilmek, çalışanın işletmeyle beraber kazanmanın hazzı ile süreçlere duygusal sahiplenmesi, işletmenin hedeflerine paralel olarak kendi kariyerini de görebilmesini sağlayacaktır
Bireyin kendi hesabından ailenin hesabına, işletme mantığı ile hatta devleti de doğru yönetmek için dönemsel değerlendirmeleri bir kültür haline getirmek lazım
Gerçek akıl o zaman organizasyonların etkili bir aracı olacaktır.
