GAZİ ÇİFTLİĞİ ULUSAL TARIM MÜZESİ ÖNERİSİ Tekir ya da günümüzdeki adıyla Atayurt… Atatürk’ün 1934 yılında Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk Tarım Kredi Kooperatifi’ni kurduğu yer... Bu öncü kooperatifin 1 numaralı üyesi de doğal olarak Gazi Mustafa Kemal Atatürk. Gazi Çiftliği (Tekir Çiftliği/Silifke Tekir Tarım Kredi Kooperatifi), Atatürk’ün 1925 yılında Silifke’yi ziyaretinden sonra kafasında olgunlaşmaya başladı. 1930’lu yılların başlarında zorunlu olarak başlatılan ulusal tarım seferberliğinin ilk tohumu da böylece Silifke’de atıldı. Modern Tarım Uygulamasında Bir Okul Nitekim modern tarım uygulamalarının başlangıç yerlerinden biri burası oldu.  Çiftlik kısa zamanda, sadece Akdeniz için değil, bütün Türkiye için bir “tarımsal model” haline geldi. Burada tek tip üretim yapılmadı. Öncelikle narenciye üretiminin öncüsü haline geldi. Pamuk, tahıl, sebze ve meyve denemeleri yapıldı. Sulama kanalları açıldı, modern tarım araçları kullanıldı. Çiftlik adeta bir okuldu: toprağın okulu… Çünkü köylüler burada sadece çalışmadılar aynı zamanda hangi tohumun daha verimli olduğunu, hangi sulama yönteminin ürünü kurtardığını, hangi hayvancılık tekniklerinin daha kazançlı olduğunu öğrendiler. Silifke’nin tarlalarından yayılan bu bilgi, deneyim ve yöntemler, yalnızca bölgeyi değil, tüm Anadolu’yu etkiledi. Silifke Gazi Çiftliği’nden Ege kıyıları ve Marmara’nın ılıman bölgelerine limon, portakal ve mandalina fidan ve ürünleri, Adana-Çukurova, Aydın ve Manisa’ya kaliteli pamuk tohumları, Konya Ovası, Ankara ve Eskişehir’e ise buğday ve arpa gibi tahıllara ait yetiştirilen yeni tohum çeşitleri gönderildi. Zeytin fidanları başta Ege kıyıları olmak üzere geniş alanlara dağıtıldı. Domates, patlıcan gibi sebze üretimi için kullanılan deneme tohumları da İç Anadolu’daki deneme çiftliklerine gönderilerek yaygınlaştırıldı. Amaç, tahılda verimliliği artırmak, yeni ürün çeşitlerini tanıtmak, çiftçiyi bilinçlendirmekti. Ürünler sadece tüketim için değil, tohum ve fidan olarak da gönderiliyordu. Çiftlik sadece bitkisel üretim değil, aynı zamanda hayvancılık faaliyetleriyle de örnekti. Silifke Gazi Çiftliği’nde modern ahır yapıları ve hayvancılık yöntemleri uygulandı. Islah edilen damızlık hayvanlar, köylünün hayvanlarının verimliliğini artırmak amacıyla Toros köylerine, İç Anadolu ve Trakya’ya gönderildi. Böylece Atatürk’ün ünlü vecizesi “köylü milletin efendisidir” somut karşılığını Silifke’de bulmuş oldu. Potansiyel Tarım Müzesi İşte Silifke Gazi Çiftliği, bu tarihi hatıra ve deneyimleri bir tarım müzesiyle taçlandıracak potansiyeli bünyesinde fazlasıyla taşıyor. Silifke’de Müze Müdürü olarak çalıştığım zamanda tarihi, kültürel ve arkeolojik alanlara ziyaretçileri yönlendiren levhaları yenilemiştik. Ancak Gazi Çiftliği’ne yönlendiren levhalar olmayınca onları da sıfırdan hazırlatıp gerekli yerlere astırmıştık. Başlattığımız, kurumsal kimlik sağlayan bu farkındalığın devam ettiriliyor olması önemli. Bu levhalar halen meraklıların Gazi Çiftliğine kolayca ulaşmalarını sağlıyor. Gazi Çiftliği’nde 1936 yılında yapılan ilkokul binası, 1955 yılına kadar “Kooperatif Binası ve Bölge Ziraat Okulu” (Uygulama Okulu) olarak, 1955’ten sonra ise köy ilkokulu olarak kullanılmış. Taşımalı öğretim sistemine geçilmesiyle beraber öğrenciler başka bir okula alınmış ve bina tamamen kullanımdan çıkmış. Adana Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu’nun 09.10.2000 gün ve 3889 sayılı kararı ile bu binanın restorasyonu uygun bulunmuş ve rölöve, renovasyon ve restorasyon projesi doğrultusunda Atayurt Belediye Başkanlığı tarafından gerçekleştirilmişti. Yapıda birincil işlev olarak “eğitim” fonksiyonlarının çağdaş gereksinimler paralelinde devamının sağlanması amacıyla; geniş yelpazeli bir ‘Hizmet İçi Eğitim’, ‘Bölgesel Eğitim’, ‘Seminer’ ve benzeri eğitim ağırlıklı faaliyetlere uygun olarak düzenlenmesi, ikincil işlev olarak da ulusal tarihimizi yansıtması ve gelecek nesillere geçmişi anlatabilmesi amacı ile bir bölümünün  ‘Müze’ olarak düzenlenmesi öngörülmüştü. Bugün Mersin Büyükşehir Belediye Başkanlığı’nın süreli kullanımındaki binada yöre kadınlarına yönelik eğitim faaliyetlerine ağırlık verilmiş olduğu, biçki dikiş kursları başta olmak üzere kadın el ürünleri tanıtım ve pazarlama çabalarına ekonomik katkı sağlandığı görülüyor. Ayrıca binada bir kütüphane oluşturulmuş. Binayı ziyaret edenler yapının geçmişi hakkında fotoğraflar ve video gösterimi ile bilgilendirilmekte. Müze Olmaya Lâyık Bir Miras Silifke Kaymakamlığı, 18.12.2009 tarih ve 2067 sayılı yazı ile Gazi Çiftliği’nin Atatürk Müzesi olarak oluşturulması için konulacak malzemelerin hazırlanmasını ve Silifke Müze Müdürlüğü koordinesinde düzenlemenin yapılmasını Atayurt Belediye Başkanlığı, İlçe Tarım Müdürlüğü ve Ziraat Odası Başkanlığı’ndan istemişti. Bu amaçla müzemizde 29.12.2009 tarihinde Kaymakamlık tarafından görevlendirilen kurumlar toplanarak ‘Gazi Çiftliği Ulusal Tarım Müzesi’ projesinin kısa vadede hayata geçirilebilmesi için bazı kararlar alındı: Buna göre müzenin Türkiye genelinde bir tarım müzesi olması hedeflenecek ve özellikle kooperatif, tarım yönleri ile Gazi Çiftliklerinin anlam ve önemi vurgulanacaktı. Oluşturulacak müzede Atatürk’ün tarım politikaları, Gazi Çiftliklerinin kuruluş amaçları, kooperatifçiliğin başlangıcı vs. gibi temalar olmak üzere; Atatürk ve Çevre, Atatürk ve Tarım, Atatürk ve Kooperatifçilik gibi başlıklarla geniş çaplı yelpazesi olan bir sergileme ve anlatım görsel ve işitsel olarak yapılabilecek, binada odanın biri Atatürk’ün Silifke Gazi Çiftliği’nin kurulması için yaptığı çalışmalar, diğer bir oda Silifke’ye gelişi hatta Mersin’e gelişi şeklinde düzenlenebilecek, özellikle tarımımızın dünü, bugünü, kooperatifçiliğin dünü, bugünü ve Silifke Gazi Çiftliği esas alınarak Gazi Çiftliklerinin kuruluş amaçları ve Türkiye genelinde bulunan gazi çiftliklerinin kısa anlatımının vurgulanması ülkemizde tek ve örnek olacaktı. Projenin hazırlık ve araştırma, incelemeye yönelik çalışması için geniş katılımlı 16 Şubat 2010 tarihli kapsamlı ikinci toplantıda değerlendirme yapılması ve bir sonuca bağlanması konusunda görüş birliğine varılmıştı. Konu, Kültür ve Turizm Bakanlığı’na iletilmiş; İlkokul Binası’nın ‘Özel Müze’ olarak işlevlendirilmesi uygun görülmüştü. İkinci toplantımızın amacı müzenin kısa zamanda hayata geçirilebilmesi için hazırlık ve araştırma, incelemeye yönelik çalışma gruplarının/kuruluşların/komisyonların belirlenmesi, müzeye konulacak eşyaların ve yararlanılacak fotoğraf, bilgi ve belgelerin temini, tespit edilmesi, işletim ve personel eksikliği konularına açıklık getirilmesi, çözüm aranması ve tanıtım çalışmalarına yönelik önerilere ilişkin konularda kararlar almak olmuştu. Bu toplantıda alınan 3 no’lu karar gereğince bilgi ve belgeye ulaşmak için; Silifke Müzesi tarafından A.Ü. Ziraat Fakültesi Dekanlığına, Milli Kütüphane Başkanlığına, Atatürk Dil ve Tarih Yüksek Kurum Başkanlığına, Türk Tarih Kurumu Başkanlığına, Türkiye Ziraat Odaları Birliğine, Türkiye Tarım Kredi Kooperatifleri Merkez Birliğine, TMMOB Ziraat Mühendisleri Odası Başkanlığına, Türkiye’nin çeşitli üniversitelerine yazılar yazılmıştı. Bu yazışmalara alınan cevaplarda ‘Gazi Çiftliği Atatürk Ulusal Tarım Müzesi’ne konulmak üzere yararlanılabileceği düşünülerek çeşitli bilgi ve belgelerin CD’ye kaydedilmiş kopyaları, fotokopileri, müzede yer almasını istedikleri konuları, görüşleri, arşivlerinin dijital kayıtlarından örneği, ülkemizdeki tarım tarihinin gelişimi ile ilgili kaynaklar için görüş ve katkı sağlanabileceğinin belirtildiği yazılar sunulmuştu.   Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü’nün “Adana Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğüne” hitaplı 29.12.2010 tarih ve 265425 sayılı yazısı ile yapının kullanım işlevine ilişkin görüş sorulmuştu. Adana Rölöve ve Anıtlar Müdürlüğü yapının “Gazi Çiftliği Atatürk Ulusal Tarım Müzesi” olarak açılması yönünde olumlu görüş bildirmişti. Adana Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu da olumlu karar almıştı. Ayrıca tasarımcı özel bürolar tarafından Müze konusunda yapılacak olan çalışmalar bütçe öngörüsünde bulunularak “Küratoryal işler, Tasarım işleri, Film çekimi ve dijital üretimler ile Grafik tasarım işleri” başlıkları altında toplanmıştı. Nitekim alınan kararlar doğrultusunda Atayurt Belediye Başkanlığı tarafından İlkokul Binası/Kooperatif İdari Binası’nın restorasyonu yapıldı. Binanın Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından kabul edilen ‘Gazi Çiftliği Ulusal Tarım Müzesi’ olarak hizmete sunulması öngörümüz ise ne yazık ki bugüne kadar gerçekleştirilemedi. Bina bugün Mersin Büyükşehir Belediye Başkanlığı’nca süreli kullanımdadır. Günümüzde Gazi Çiftliği’ni ‘taşınmaz kültür varlığı’ olarak tescilli 5 adet parsel ve üzerindeki yapılar temsil etmektedir. Müze ile Geleceğe Açılan Kapı Oysa Silifke Gazi Çiftliği’nin Ulusal Tarım Müzesi’ne dönüştürülmesi bir ihtiyaçtır. Böylesi bir müze, sadece nostaljik bir anı yeri olmayacak aynı zamanda gençler için canlı bir okul, araştırmacılar için bir arşiv, çiftçiler için bir rehber niteliği kazanacaktır. Atatürk’ün tarım vizyonunu gözler önüne seren sergiler, modern sürdürülebilir tarım uygulamalarıyla birleştiğinde, geçmiş ve gelecek aynı mekânda buluşacaktır. Yerli tohum koleksiyonlarından tarihi tarım makinelerine, eğitim atölyelerinden interaktif sergilere kadar zengin içeriklerle dolu bir müze, Silifke’yi tarım turizminin ve bilincinin merkezi haline getirebilir. Cumhuriyet tarihimizin canlı tarihi Silifke Gazi Çiftliği’nin bir ‘Ulusal Tarım Müzesi’ ne dönüştürülmesi ile hem Atatürk’ün mirasına sahip çıkılacak, hem de gelecek kuşaklara çok verimli bir miras, çok verimli bir yol haritası bırakılacaktır.