EVRENDE DÜNYAMIZ Evren, tüm fiziksel ve enerjinin, güneş sistemlerinin, gezegenlerin, galaksilerin ve alanın tüm içeriğinin bütününü ifade eder. Evrendeki en büyük şey uzaydır. Uzay, dünya ve gök cisimlerini içerisinde bulunduran boşluktur. Evren ise olabilecek tüm maddeleri ve uzayı kapsar. Uzay küçük, evren ise daha kapsamlı ve büyüktür. Her şey evrenin içerisine dahildir. Var olan verilerin elde edildiği canlı ya da cansız varlıklardan oluşandır. Uzay şu anlamlardan birine sahip olabilir: Astronomide uzay, evrendeki nesnelerin arasındaki sonsuz boşluk. Matematikte uzay, belirli bir yapıya sahip küme. Renk uzayı, renkleri tanımlayan bir temsil sistemidir. Uzay, evrenin içindeki boşluk olarak düşünülebilir. Yani, evren uzayı da kapsamaktadır. Bir galaksi, yerçekimiyle bir arada tutulan, gaz, toz ve milyarlarca yıldız ile bunların güneş sistemlerinden oluşan devasa bir topluluktur. Evren, gezegenler, yıldızlar, galaksiler ve diğer tüm madde ve enerji biçimleri de dahil olmak üzere, uzayın, maddenin, enerjinin, zamanın ve bunların içeriğinin tamamıdır. Bu arada evren'in yaşını da hatırlatmak istedim. Şu anki teori ve gözlemler, evren'in yaşının 13,5 ile 14 milyar arası olduğunu önermektedir. Bu yaş aralığı birçok bilimsel araştırma projesinin görüş birliğiyle elde edilmiştir. "Evren" ve "kozmos" kelimelerinin "her şey" anlamında eş anlamlı olarak kullanılmakta. Kısaca “Gök varlıklarının bütünü.” dür. Evrende hareket, bir varlığın başka bir varlığa göre yer değiştirmesidir. Hem canlı hem de cansız varlıklar hareket eder. Hareket, canlı varlıkların ortak özelliğidir. Dünya'yı merkeze yerleştiren jeosentrik modellerdi. Avrupa Bilimsel Devrimi sırasında, astronomik gözlemler heliosentrik  (aynı zamanda heliosentrik model olarak da bilinir), Heliosentrizm (aynı zamanda heliosentrik model olarak da bilinir), evrenin merkezinde Dünya ve gezegenlerin Güneş etrafında döndüğü, yerini jeosentrizmin aldığı bir astronomik modeldir.  Jeosentrizm: Geosentrik terimi, "Dünya merkezli" anlamına gelir ve antik astronomi anlayışını ifade eder. Bu modele göre, evrenin merkezi Dünya'dır ve diğer tüm gök cisimleri onun etrafında döner. Bu kavram, özellikle Antik Yunan ve Roma dönemlerinde, uzun süre geçerli bir astronomik teori olarak kabul edilmiştir Yermerkezlilik, geosantrizm: (Dünyayı) evrenin merkezi kabul eden görüştür. Daha ileri gözlemsel gelişmeler, Güneş'in Samanyolu'ndaki birkaç yüz milyar yıldızdan biri olduğunu ve Samanyolu'nun da gözlemlenebilir evrendeki birkaç yüz milyar galaksiden biri olduğunu fark etmemizi sağladı. Bir galaksideki yıldızların çoğunun gezegenleri vardır. Dünya, 4,6 milyar yıldan fazla bir süre önce genç güneşin etrafındaki toz ve gaz karışımından oluşmuştur. İnsan ve benzeri canlılara ilişkin eldeki en eski kanıtlar 1 milyon 800 bin yıl öncesine uzanırken, son keşifler bu tarihi 250 bin yıl geriye gösteriyor. Dünyamızı gelecek nesillere daha yaşanılabilir bırakmak elimizde. Doğa ve çevre için yapılması gerekenlere dikkat edersek dünyayıda yaşatmış oluruz.  Bunun için öncelikli dikkat edilmesi gerekenler: 1. Çevre bilincini yaygınlaştırmak. 2. Kirliliğe engel olmak için yerlere çöp atmamak. Bu alışkanlığı küçük yaştan çocuklara öğretmek. 3. Atıklarımızı ayrıştırmak. 4. Naylon poşet kullanımını azaltmak yerine bez çanta tercih etmek. 5. Kâğıt kullanımını azaltmak. 6. Diş fırçalarken, banyo yaparken ve mutfakta vb. çeşmeyi açık bırakmamak. 7. Enerji tasarruflu ampuller kullanmak. 8. Atık pilleri çöpe atmamak. 9. Bitkisel atık yağları, çöpe ya da lavaboya dökmemek. 10. Gerekmedikçe tek kullanımlık tabak, bardak yerine, seramik tabaklar vb.tercih edilmelidir. 11. Pikniğe gidildiğinde atıkları biriktirerek eve dönüşte geri dönüşüm kutularına atmak. 12. Bilinçli tüketici olmalıyız. Tasarruflu davranıp, çevre dostu olmak zorundayız. 13. Kullanmadığımız elektrikli aletleri fişte bırakmayalım. 14. Isınma için havayı kirletici yakıtlar kullanmaktan kaçınmalıyız. 15. Binalarda düzenli baca temizliği yapılmalıdır. 16. Binalarda ısı yalıtımına dikkat etmek. 17.Kısa mesafelerde yürümek ya da bisiklet  tercih etmek sağlık içinde geçerli. Bireysel araç kullanımı yerine toplu taşımayı tercih etmek. 18. En önemlisi ormanlarımızı korumaktır. Fotosentez dünyadaki tek oksijen kaynağımızdır. Çevreyi doğamızı koruma bilincimiz sayesinde su, hava ve toprak kirliliği önlenir, doğal hayat korunur, karbon ayak izi azalır, küresel ısınma ve sera gazı etkisinden korunulur, gelecek nesillere güzel bir dünya bırakmış oluruz. “Dünya hepimizin, doğayı koruyalım hep birlikte!” “Yaşam için doğayı koru, geleceği aydınlat!”