YAŞAMDA DİKENLER Yaşam kelimesinin en yaygın ve doğrudan eş anlamlıları hayat ve ömür kelimeleridir. Ayrıca yerine göre dirim, can ve varlık kelimeleri de yaşam kelimesinin yerine kullanılabilir. Gerçeklerimiz acı tatlı olumlu olumsuz olsa da bu süreç ağacın kökleri gibi varlığımızı hayata bağlar. Hayatımız yaşam varsa devam eder ve bir ömür içinde yaşadıklarımız bizi biz yapar. Yaşam düz bir çizgi olmayıp kalbimizin ritmi gibi inişli çıkışlıdır. (TDK) Yaşamak, canlılığını, hayatını varlığını sürdürmek; sağ olmak; oturmak, eğleşmek; geçinmek; görüp geçirmek, başından geçmek gibi anlamlara gelmektedir. Dikense, genel olarak zorlukları, engelleri, acıyı, savunmayı ve hayatın olumsuz yönlerini temsil eder. Klasik Türk şiirinde hasret, bela, gam ve eziyet gibi kavramlarla eşleşirken, tasavvufta ilahi aşka ulaşmadaki nefsi zorlukları ve dünyevi engelleri simgeler. Aynı zamanda, gül ile birlikte düşünülerek güzelliğin koruyucusu ve zorluğun habercisi olarak da yorumlanır. Dikenin temsil ettiği temel anlamlar tabii ki sadece bu değil aşağıda belirttiğim içeriklerde yaşamımızın dikenleridir. Hedefe giden yoldaki engeller, sıkıntılar ve acı noktalar zorluklardır. Özellikle gülün dikenlerini, bitkiyi dış tehditlerden koruyan bir mekanizma olarak bilmemiz savunma ve korunmasıdır. Aşk ve cefa içinde tasavvufta "Gül" aşkı, "Diken" ise bu uğurda çekilen cefayı ve vuslat (kavuşma) için katlanılması gereken sıkıntıyı temsil eder. Mevlana'ya göre ise diken, bazen insanın kendi içindeki kusurları veya dünyevi engellerini simgeler. İncitici durumlar, fakirlik ve ümitsizlik gibi durumların simgeside olumsuzluklar olarak kullanılır. Diken, gülü (güzelliği) koruyan ancak ona ulaşmayı zorlaştıran, hayattaki "cefa" unsurunu simgeleyen bir semboldür. Gül ve diken, temel olarak güzellik ile zorluğun, aşk ile acının veya iyilik ile kötülüğün bir arada bulunmasını simgeler. "Her gülün bir dikeni vardır" atasözünde olduğu gibi, hayattaki güzelliklerin ve mutlulukların (gül) beraberinde getirdiği zorluklara (diken) katlanılması gerektiğini anlatır. Hz. Mevlânâ'ya göre gül, dikenle hoş geçindiği için güzel kokusunu kazanmıştır. Bu, çilelere ve zorluklara sabrederek olgunlaşmayı ve güzelleşmeyi sabır ve hoşgörüyle anlatır. Saf iyilik veya güzellikten ziyade, her güzel durumun içinde mutlaka bir zorluk payı olması hayatın gerçeğidir.         Doğal bağlamda dikenler, gülün kendini dış tehditlere karşı koruması  bir savunma mekanizmasıdır. Acı-tatlı hayat deneyimlerinin bütünlüğünü ve zorluklara rağmen güzellikleri görme becerisini anlatmaktadır. Türk kültürümüzde ve edebiyatımızda sıklıkla kullanılan, güzellik ile zorluğun, aşk ile acının, sevgi ile bedelin bir arada bulunduğunu ifade eden derin bir metaforik anlatımdır.   Hayatta her güzel şeyin bir bedeli veya kusuru olduğunu unutmamalıyız. Dikenin gülü koruduğu veya gülün dikenle hoş geçindiği (Mevlânâ'nın vurgusuyla) düşüncesi, farklılıkların uyumunu anlatır. Fuzuli'nin vurguladığı gibi, "Bin diken bir gül için sulanır"; yani nihai bir güzelliğe (gül) ulaşmak için başlangıçtaki zahmetli sürece (dikenler) sabretmekte sabır işidir. Yaygın atasözlerimize göre hayat dikensiz bir gül bahçesi değildir. "Dikensiz gül olmaz" sözü, güzel ve iyi olan her şeyin az ya da çok sıkıntı veren, zorlayıcı bir yanının da bulunduğunu ifade eder. Bu ifadenin temel anlamları şunlardır: Yaşamda karşılaşılan sorunlar, hastalıklar, imtihanlar veya zorluklar hayatın doğal bir parçasıdır. Dünya üzerinde tamamen sorunsuz, kusursuz veya sıkıntısız bir yaşam beklentisi gerçekçi değildir. Nasıl ki gülün güzelliği dikenleriyle birlikte var oluyorsa, hayatın güzellikleri de zorluklarıyla birlikte tecrübe edilir. Gözyaşının yerine göre diken olduğu gerçeğini de unutmayalım. Gözyaşı da bir diken ifadesi, genellikle duygusal, hüzünlü veya toplumsal acıları dile getirir, okuru duygulandırır dense de mutluluk gözyaşlarımızın güzelliği de ayrıcalıktır. Kurtuluş savaşımızın amacını unutmayalım. Amacımız belliydi ve zafere giden yolda tüm halk tek vücut olmuştu. Dikenli tüm yolları dünya liderimiz Mustafa Kemal Atatürk'ün liderliğinde inancımızı ve umudumuzu yitirmeden aşmıştık. Sağlığımızı da unutmak olmazdı. Yaşamımızda var olan dikenli yapıya sahip faydalı meyve ve sebzeleri de açıklamak istedim. Genellikle koruyucu bir mekanizma olarak veya kaktüs türü bitkilerde görülür. İşte en yaygın dikenli meyve ve sebzeler: Dikenli İncir/Frenk Yemişi Böğürtlen, karamuk, kestane, ahududu, böğürtlen, ateş dikeni (Pyracantha): Genellikle reçel yapımında kullanılan, sonbaharda kızaran dikenli çalı meyvesidir. Dikenli Kabak (Rodos Kabağı/Chayote) Diken Ucu (Melocan/Melevcen) Şevketi Bostan (Akkız) Kenger, Enginar. En çok bilinenleri hatırlatmak istedim. Bu meyveler ve sebzeler toplanırken acı duymamak, dikenlerin tene temas etmemesi için özel eldivenler veya maşalar kullanılır. Mevlana Celaleddin Rumi "Kim demiş gül yaşar dikenin himayesinde" sözüyle kendini gücüyle korumayı ifade eder. "Gül ve Diken" başlığıyla hayatın içindeki gerçekleri anlatan TV dizileri, şarkılar farklı yazarlara ait çeşitli eserler bulunmaktadır. En yaygın olanları Mehmet Yılmaz (öykü, 2023), Mustafa Kaplan (şiir, Gece Kitaplığı), Tracy Anne Warren (roman) vb. Hayatımızı anlamlı kılan; yaşamın kıymetini bilmektir. Dikenlere rağmen hayata pozitif bakarak amacımıza ulaşabilmeliyiz. İrademiz ve azmimizle sorunları en aza indirip nefes almak zorluklarla başa çıkma becerisidir. Sonuçta, yaşamın vurgusu: Mükemmeli ararken engelleri kabullenmeyi, hayattaki sorumlulukları almayı ve zamanın değerini bilerek tüm olumsuz dikenler karşısında cesurca en önemli öğretileri unutmadan dirençle hayata tutunmalıyız.